Giriş
Azərbaycanın U17 qadın millisinin Avropa çempionatının seçmə mərhələsi üçün ilkin heyəti açıqlanıb. Komanda sentyabrın 20-dən 23-dək Bakıda təlim-məşq toplanışı keçirəcək. Albaniyaya yollanacaq yekun heyətə isə 20 futbolçu daxil ediləcək. Beləliklə, 23 nəfərlik ilkin siyahıdan kimin seçiləcəyi də diqqət mərkəzindədir. Bu mərhələ milli komandalar üçün futbolçuları beynəlxalq turnirlərə hazırlamaq baxımından mühüm imkan yaradır.
Azərbaycan sentyabrın 27-də Monteneqro, sentyabrın 30-da isə Albaniya ilə qarşılaşacaq. Hər iki oyun Elbasan Arenada keçiriləcək. Əvvəlki oyunların nəticələri, zədələr, qrup cədvəli və növbəti mərhələyə yüksəlmə qaydası barədə məlumat olmadığından, komandanın şansını faizlə qiymətləndirmək mümkün deyil. Hazırkı heyət və oyun təqvimi əsasında hazırlığın əsas məqamlarını dəyərləndirmək olar. Milli komandalar üçün qarşıdakı matçlar turnirə hazırlığın səviyyəsini yoxlamaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Heyət və komandanın mənzərəsi
İlkin siyahıda 23 futbolçu yer alıb. Onların əksəriyyəti yerli klublarda çıxış edir: Amasiyadan beş, Gömrükçü və 8-RİOEUGİM-dən dörd, Balxurma və UGİM Qaxdan isə iki oyunçu çağırılıb. Siyahıda Xırdalan Siti və Neftçidən də bir futbolçu var. Bu bölgü heyətin bir neçə klub ətrafında formalaşdığını göstərsə də, oyunçuların mövqeləri və əsas heyətdəki statusu barədə məlumat vermir. Milli komandalar üçün klublardan gələn futbolçuların vahid oyun planına uyğunlaşması hazırlığın əsas istiqamətlərindəndir.
Xarici klublarda çıxış edən dörd futbolçu da yekun heyət uğrunda rəqabətə qoşulub. Şeyma Nur Gençay və Gülbahar Yıldız Kilicaslan Yildiz Spor, Sumeyra Kəsməz Kayseri Genclerbirligi Spor, Nisanur Sağlam isə ALG Spor klubunu təmsil edir. Onların mövqeləri məlum olmadığından, komandadakı mümkün rolları barədə qabaqcadan fikir yürütmək çətindir. Toplanış zamanı əsas sınaqlardan biri fərqli klublardan gələn futbolçuların vahid oyun planına uyğunlaşması olacaq. Bu, gənc yaş qruplarında milli komandalar üçün vacib komandaqurma mərhələsidir.
İlkin siyahıda oyunçuların mövqeləri göstərilməyib. Buna görə heyətin balansını, hansı zonada seçim imkanlarının daha geniş olduğunu və start heyətinə kimin namizəd sayıldığını müəyyənləşdirmək olmur. Məşqçilərin ilk mühüm qərarı 20 nəfərlik yekun siyahını seçmək olacaq. Bu zaman həm futbolçuların fərdi keyfiyyətləri, həm də turnir boyu lazım ola biləcək ehtiyat variantları nəzərə alınmalıdır. Milli komandalar belə seçimlərdə heyət balansı ilə taktiki çeviklik arasında uyğunluq yaratmağa çalışır.
Bu yaş qrupunda beynəlxalq təcrübə önəmlidir, amma futbolçuların əvvəlki milli komanda çıxışları və oyun dəqiqələri barədə məlumat yoxdur. Buna görə klub adlarına əsaslanıb kimin daha hazırlıqlı olduğunu söyləmək olmaz. Toplanışda komandanın müdafiə məsafələrini necə qoruması, top itirdikdən sonra mövqelərinə nə qədər tez qayıtması və hücumda qərarları nə qədər sürətlə verməsi daha aydın görünəcək. Beynəlxalq futbol mühitində milli komandalar bu cür hazırlıq mərhələlərindən oyunçuların uyğunlaşmasını qiymətləndirmək üçün istifadə edir.
Əsas amillər
İlk amil hazırlığa ayrılan vaxtdır. Sentyabrın 20–23-də Bakıda keçiriləcək toplanış Albaniyaya səfərdən əvvəl məşq üçün əsas fürsət olacaq. Bu müddətdə futbolçuların bir-birinə uyğunlaşması, məşqçilərin müxtəlif kombinasiyaları sınaması və standart vəziyyətlər üzərində işləməsi vacibdir. Qısa hazırlıq müddəti isə klub məşqlərində formalaşan vərdişləri vahid sistemə çevirməyi çətinləşdirə bilər. Milli komandalar üçün məhdud toplanış vaxtından səmərəli istifadə etmək xüsusilə vacibdir.
İkinci amil yekun heyətin seçimidir. İlkin siyahıdan üç futbolçu kənarda qalacaq. Bu qərar həm mövqelər üzrə balansı, həm də oyunun müxtəlif mərhələlərində istifadə edilə biləcək ehtiyatı müəyyənləşdirəcək. Bir neçə mövqedə oynaya bilən futbolçuların seçilməsi taktiki çevikliyi artıra bilər. Bununla belə, mövqelər açıqlanmadığından, konkret seçim ssenarisi barədə danışmaq tezdir. Seçmə oyunlar ərəfəsində milli komandalar üçün düzgün heyət seçimi nəticəyə təsir edən əsas amillərdəndir.
Üçüncü amil Monteneqro ilə ilk oyunun nəticəsidir. Bu qarşılaşma turnirə başlanğıc verəcək və Albaniya ilə oyun öncəsi komandanın psixoloji durumuna təsir göstərə bilər. İlk oyunda qazanılan xallar komandaya üstünlük verə, xal itkisi isə ikinci görüşün əhəmiyyətini artıra bilər. Ancaq rəqiblərin əvvəlki nəticələri və qrupdakı vəziyyət məlum olmadığından, bunun turnir cədvəlinə təsirini hesablamaq mümkün deyil. Milli komandalar üçün ilk matçda toplanan xallar qrupdakı sonrakı planlara da təsir edə bilər.
Qrup cədvəli, xallar, top fərqi və növbəti mərhələyə yüksəlmə meyarları açıqlanmayıb. Buna görə yüksəlmə ehtimalını faizlə göstərmək saxta dəqiqlik olardı. Hazırda komandanın şansını artıra biləcək məqamlar hazırlıqda sabitlik, heyətin düzgün seçilməsi və hər iki oyunda intizamlı çıxışdır. Milli komandalar üçün yüksəlmə ehtimalını dəyərləndirərkən yalnız heyətə deyil, oyun nəticələrinə və qrupdakı rəqiblərə də baxmaq lazımdır.
Matç ssenarisi
Monteneqro ilə oyunda Azərbaycan üçün əsas məsələ risklə nəzarət arasında tarazlıq tapmaq olacaq. Qısa turnirlərdə erkən qol və ya buraxılan qol oyun planına təsir edə bilər. Buna görə ilk dəqiqələrdə müdafiə məsafələrini qorumaq və topa sahib olarkən tələsməmək vacibdir. Bu, komandanın müdafiəyə çəkiləcəyi demək deyil: taktiki yanaşma rəqibin oyun tərzinə və meydandakı vəziyyətə uyğun seçilməlidir. Milli komandalar belə qarşılaşmalarda oyun planına sadiq qalmaqla yanaşı, dəyişən vəziyyətə də hazır olmalıdır.
İkinci rəqib Albaniya olacaq və oyun Elbasanda keçiriləcək. Ev sahibi amili Albaniyaya müəyyən üstünlük verə bilər. Azərbaycan üçün səfər şəraitinə tez uyğunlaşmaq, oyunun ritmini idarə etmək və vəziyyətə uyğun planı dəyişmək vacib olacaq. İki oyun arasında cəmi üç gün olduğundan, bərpa və ehtiyat oyunçuların rolu da önə çıxacaq. Qarşıdakı matçlar milli komandalar üçün həm meydandakı hazırlığı, həm də fiziki bərpanı sınayacaq.
Bu mərhələdə dəqiq nəticə proqnozu verməkdənsə, oyuna təsir edə biləcək detallara diqqət yetirmək daha məqsədəuyğundur. Rəqib təzyiqi altında topa nəzarət, müdafiədən hücuma keçid, standart vəziyyətlər və səhvlərdən sonra komandanın reaksiyası həlledici ola bilər. Heyətin mövqeləri və əvvəlki oyunları barədə məlumat olmadığından, Azərbaycan üçün konkret üstünlük iddiası irəli sürmək düzgün olmaz. Beynəlxalq futbol təcrübəsi milli komandalar üçün bu detalları rəqabətli şəraitdə yoxlamağa imkan verir.
Nəticə
Azərbaycan U17 qadın millisinin seçmə mərhələyə hazırlığında ilkin heyətin açıqlanması ilə yeni mərhələ başlayıb. 23 futbolçudan 20 nəfərlik yekun siyahının seçilməsi, Bakıda keçiriləcək qısa toplanış və Monteneqro ilə ilk oyun komandanın turnirə hazırlığında əsas addımlardır. Milli komandalar üçün belə mərhələlər gənc futbolçuların beynəlxalq səviyyəyə uyğunlaşmasına kömək edir.

Nəticələr və qrup vəziyyəti barədə məlumat olmadığından, növbəti mərhələyə yüksəlmə şansı ilə bağlı qəti fikir söyləmək mümkün deyil. Əvvəlcə komandanın uyğunlaşma və intizam məsələlərini həll etməsi, sonra isə iki oyunda topladığı nəticələrə uyğun çıxış etməsi vacibdir. Komandanın hazırlığı və səviyyəsi meydandakı oyunla ölçüləcək. Milli komandalar üçün qarşıdakı matçlar bu hazırlığın real göstəricisi olacaq.
